rozwiń menu główne

16.03.2020

"Tu w tym transporcie ja Ewa, z synem moim Ablem. Jeśli zobaczycie mojego starszego - syna człowieczego, Kaina, to mu powiedzcie, że ja" - 78. rocznica "Akcji Reinhardt"

17 marca 1942 roku do obozu zagłady w Bełżcu przybyły pierwsze transporty Żydów deportowanych z getta w Lublinie i Lwowa. Deportacje te stanowiły początek „Aktion Reinhardt” – masowej eksterminacji Żydów w Generalnym Gubernatorstwie.

Latem 1941 roku na Kresach Wschodnich i zachodnich terenach ówczesnego Związku Radzieckiego oddziały niemieckiej policji bezpieczeństwa i służby bezpieczeństwa, tzw. Einsatzgruppen, zgodnie z zarządzeniem Reinharda Heydricha, szefa Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA), rozpoczęły fizyczną eksterminację Żydów. Natomiast 3-4 miesiące później podjęto decyzję i rozpoczęto przygotowania do masowej zagłady europejskich Żydów – tzw. „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej” („Die Endlösung der Judenfrage”). Integralną częścią tego planu była zagłada żydowskich mieszkańców Generalnego Gubernatorstwa (GG), którą Reichsführer SS, Heinrich Himmler, powierzył Dowódcy SS i Policji na dystrykt lubelski GG – Odilo Globocnikowi.

Wkrótce utworzony przez Globocnika w Lublinie specjalny sztab uruchomił obozy zagłady w Bełżcu (marzec), Sobiborze (maj) i Treblince (lipiec), gdzie zagładę Żydów przeprowadzano przy użyciu tlenku węgla w stacjonarnych komorach gazowych. Na oznaczenie tego ludobójstwa wprowadzono kryptonim „Aktion Reinhardt”.

Sztab „Akcji Reinhardt” liczył około 450 osób, z czego blisko 100 funkcjonariuszy wcześniej brało udział w mordowaniu osób niepełnosprawnych i psychicznie chorych w ośrodkach tzw. akcji „T4” realizowanej od 1939 do 1941 roku, w ramach której na terenie Niemiec i zaanektowanej w 1938 roku Austrii zamordowano około 70 tys. ludzi. Oddzielną grupę sprawców w realizacji „Akcji Reinhardt” stanowili członkowie załóg wartowniczych w obozach zagłady. Rekrutowali się spośród wziętych do niewoli żołnierzy Armii Czerwonej, przeważnie Ukraińców i obywateli sowieckich niemieckiego pochodzenia, którzy przechodzili szkolenie w założonym do tego celu we wrześniu1941 roku obozie – SS-Augsbildungslager w Trawnikach.

Do najważniejszych współpracowników Globocnika w realizacji „Akcji Reinhardt” należeli:

- SS-Hauptsturmführer Hermann Höfle – szef sztabu, który odpowiadał za organizowanie deportacji oraz zabezpieczenie i zagospodarowanie majątku po zamordowanych.

- SS-Obersturmführer Christian Wirth – organizator ośrodka “T4”w Hartheim koło Linzu, pierwszy komendant obozu zagłady w Bełżcu, od sierpnia 1942 roku Inspektor SS-Sonderkommandos “Aktion Reinhardt”.

- SS-Sturmbanführer Karl Streibel – komendant obozu szkoleniowego w Trawnikach.

„Akcja Reinhardt” swoim zasięgiem objęła teren Generalnego Gubernatorstwa, w znacznym stopniu Okręg Białystok oraz Żydów deportowanych z Niemiec, Austrii, Czech i Słowacji, Holandii oraz innych krajów Europy. Za koniec „Akcji Reinhardt” część historyków uważa bunt i ucieczkę więźniów z obozu zagłady w Sobiborze w dniu 14. 10. 1943 roku, inni zaś akcję „Erntefest” – masowe egzekucje Żydów na Majdanku i w kilku obozach pracy na terenie dystryktu lubelskiego przeprowadzone 3-4. 11. 1943 roku.

Tylko w samych obozach zagłady w Bełżcu, Sobiborze i Treblince zostało zamordowanych ok. 1,5 mln Żydów. Dziesiątki tysięcy ofiar zmarło wskutek fatalnych warunków w gettach, zostało zamordowanych w egzekucjach towarzyszących „likwidacji” większości skupisk żydowskich, a także podczas ukrywania się po „aryjskiej” stronie. Można przyjąć zatem, że realizowana przez Niemcy nazistowskie zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie w latach 1942-1943 pochłonęła około 2 mln ofiar.

Po pełnym powiększeniu użyj klawiszy strzałek, aby zmienić obraz oraz klawisza ESC, aby zamknąć powiększenie

  • Powiększ obraz: Budynek sztabu "Akcji Reinhardt”
  • Powiększ obraz: Getto w Lublinie
  • Powiększ obraz: Esesmani z załogi obozu zagłady w Bełżcu
  • Powiększ obraz: Członkowie załogi wartowniczej przy bramie obozu w Bełżcu
  • Powiększ obraz: Tablica do baraku przebieralni obozu w Bełżcu
  • Powiększ obraz: Ekspozycja butów ofiar "Akcji  Reinhardt" - Państwowe Muzeum na Majdanku
  • Powiększ obraz: Ekspozycja butów ofiar "Akcji  Reinhardt" - Państwowe Muzeum na Majdanku
  • Powiększ obraz: Protokół zdawczo-odbiorczy z wykazem rzeczy odebranych Żydom deportowanym do Bełżca z dn. 8 lutego 1943 r.
  • Pokaż powiększenie powyżej: Budynek sztabu "Akcji Reinhardt”
  • Pokaż powiększenie powyżej: Getto w Lublinie
  • Pokaż powiększenie powyżej: Esesmani z załogi obozu zagłady w Bełżcu
  • Pokaż powiększenie powyżej: Członkowie załogi wartowniczej przy bramie obozu w Bełżcu
  • Pokaż powiększenie powyżej: Tablica do baraku przebieralni obozu w Bełżcu
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ekspozycja butów ofiar "Akcji  Reinhardt" - Państwowe Muzeum na Majdanku
  • Pokaż powiększenie powyżej: Ekspozycja butów ofiar "Akcji  Reinhardt" - Państwowe Muzeum na Majdanku
  • Pokaż powiększenie powyżej: Protokół zdawczo-odbiorczy z wykazem rzeczy odebranych Żydom deportowanym do Bełżca z dn. 8 lutego 1943 r.

Społeczności

polski

english