rozwiń menu główne

Kalendarium Najważniejsze wydarzenia z lat 1941–1944

Linia czasu

Kalendarium

  • 13.10.1941

    Decyzja o budowie obozu

    Decyzja o budowie obozu zagłady w Bełżcu zapadła na spotkaniu Reichsführera SS Heinricha Himmlera z SS-Gruppenführerem Friedrichem Krügerem - Wyższym Dowódcą SS i Policji w GG - oraz Odilo Globocnikiem - Dowódcą SS i Policji w dystrykcie lubelskim.

    Spotkanie zorganizowano w kwaterze głównej Hitlera w Wilczym Szańcu koło Kętrzyna w Prusach Wschodnich. O lokalizacji obozu zdecydowano w lubelskim sztabie Odilo Globocnika.

  • 30.10.1941

    Początek budowy obozu

    Do Bełżca przyjechał SS-Hauptsturmführer Richard Thomalla z Centralnego Zarządu Budowlanego SS w Lublinie oraz podoficerowie SS: Gottfried Schwarz, Josef Oberhauser i Johann Niemann, którzy zaczęli organizować budowę obozu.

    Thomalla był przedsiębiorcą budowlanym, znał język polski i był już w Bełżcu w 1940 roku podczas budowy granicy pomiędzy Generalnym Gubernatorstwem i ZSRR. Pozostali SS-mani byli wcześniej zaangażowani w obozach koncentracyjnych na terenie Rzeszy oraz w ośrodkach akcji "T4", realizowanej w latach 1939-1941 na terenie Niemiec i Austrii, w ramach której uśmiercono około 70 000 ludzi niepełnosprawnych i chorych psychicznie.

  • 01.11.1941

    Wyznaczenie robotników do budowy baraków obozowych

    Przybyli do Bełżca Niemcy zażądali w miejscowym urzędzie wyznaczenia robotników, którym zlecili budowę drewnianych baraków w pobliżu rampy kolejowej na wzgórzu Kozielsk.

    Pochodzących z Bełżca i innych miejscowości 20 robotników pracowało na terenie przyszłego obozu do 23 grudnia 1941 r.

  • 22.12.1941

    Do Bełżca przybył Christian Wirth

    Do Bełżca przyjechał SS-Obersturmführer Christian Wirth i przejął dowodzenie nad budową i organizacją obozu.

    Wirth pochodził z Oberbalzheim w Wirtembergii, pracował w policji kryminalnej w Stuttgarcie, a od 1939 r. należał także do SS. Organizował ośrodek "T4" w Hartheim koło Linzu, który w tym czasie był uważany za wzorcowy.

  • luty 1942

    Zakończenie prac budowlanych

    Budowę obozu dokończyło około 120 Żydów z Lubyczy Królewskiej, którzy następnie zostali zamordowani w komorach gazowych.

    W kolejnych dniach do obozu nadchodziły niewielkie transporty Żydów, na których sprawdzano skuteczność działania komory gazowej.

  • 17.03.1942

    Pierwsze deportacje. Początek "Akcji Reinhardt"

    17 marca 1942 roku rozpoczęły się masowe deportacje z gett w Lublinie i Lwowie do obozu zagłady w Bełżcu.

    Niemcy nazistowskie, deportacjami z Lublina i Lwowa do obozu zagłady w Bełżcu, rozpoczęły fizyczną eksterminację Żydów zamieszkujących Generalne Gubernatorstwo, a także przywożonych z innych krajów Europy. Wkrótce, na wzór Bełżca, uruchomiono obozy w Sobiborze i Treblince, gdzie zagładę Żydów przeprowadzano przy użyciu tlenku węgla w stacjonarnych komorach gazowych. Masowy mord połączono z eksploatacją siły roboczej oraz z rabunkiem majątku ofiar.

  • 14.04.1942

    Zakończenie pierwszej fazy funkcjonowania obozu

    W związku zakończeniem pierwszego etapu deportacji działalność obozu zagłady została zawieszona na miesiąc.

    Do połowy kwietnia Niemcy zamordowali w Bełżcu ponad 70 000 Żydów z wielu miejscowości dystryktu lubelskiego i dystryktu Galicja. Tylko z getta lubelskiego deportowano około 26 000, a ze Lwowa około 15 000 Żydów.

    Działalność obozu wznowiono około 22 maja. Do końca miesiąca do Bełżca trafiło kilkuset Żydów z Tomaszowa Lubelskiego i okolic, z Cieszanowa, a także Krasnobrodu i Łaszczowa.

  • 02.06.1942

    Początek deportacji z dystryktu krakowskiego

    Z początkiem czerwca rozpoczęły się wywózki Żydów z dystryktu krakowskiego do Bełżca.


    Do obozu w Bełżcu deportowano wówczas z getta krakowskiego 5-7 tysięcy Żydów (w dniach 2-8 czerwca), zaś z Tarnowa 9-10 tysięcy osób (w dniach 10-12 czerwca). W transporcie z Krakowa wysłanym w dniu 4 czerwca znalazł się prezes Rady Żydowskiej dr Artur Rosenzweig z rodziną.

  • 18.06.1942

    Wybudowanie betonowych komór gazowych

    W trakcie przerwy w funkcjonowaniu obozu Niemcy wybudowali betonowe komory gazowe.

    7 lipca, po zakończeniu prac konstrukcyjnych, nastąpiło wznowienie eksterminacji. Niemcy rozpoczęli wtedy likwidację getta rzeszowskiego – w czterech transportach do Bełżca deportowano wówczaw 16 tysięcy Żydów (7-18 lipca), w tym pochodzących z małych miejscowości wokół Rzeszowa.

  • 01.08.1942

    Komendantem obozu został Gottlieb Hering

    Gottlieb Hering zastąpił na stanowisku Christiana Wirtha, który został mianowany inspektorem obozów „Akcji Reinhardt” – w Bełżcu, Sobiborze i Treblince.

    Hering pełnił funkcję komendanta do likwidacji obozu w 1943 roku. W okresie jego dowodzenia załogą obozu w Bełżcu zamordowano ponad 300 tysięcy Żydów.

  • 10.08.1942

    Początek "wielkiej akcji" we Lwowie

    W połowie sierpnia Niemcy rozpoczęli deportacje Żydów z getta we Lwowie.

    Wywózki Żydów trwały do 22 lub do 25 sierpnia. W ich trakcie do obozu w Bełżcu deportowano 40 tysięcy Żydów, a około 2 tysiące zostało zamordowanych na miejscu.

  • 17.08.1942

    Deportacja do Bełżca Rudolfa Redera

    Rudolf Reder był jednym z dwóch więźniów obozu zagłady w Bełżcu, który przeżył wojnę i po jej zakończeniu złożył obszerne relacje.

    Po czterech miesiącach pobytu w Bełżcu, wraz z eskortą z obozu, pojechał do Lwowa po zakup blachy. Tam udało mu się uciec.

  • 01.11.1942

    Deportacja Chaima Hirszmana

    Do Bełżca Chaim Hirszman został wywieziony z żoną i niespełna dwuletnim synem. Na miejscu został wyselekcjonowany do pracy w obozie, a jego najbliżsi zostali zamordowani w komorach gazowych.

    Chaim Hirszman brał udział w pracach komanda śmierci, a po pewnym czasie został głównym majstrem blacharskim. Był także w grupie więźniów, którzy likwidowali obóz w Bełżcu. Udało mu się wyskoczyć z pociągu jadącego do Sobiboru 26 czerwca 1943 roku i powrócić do Janowa Lubelskiego – swojego rodzinnego miasta.

  • 11.12.1942

    Ostatnie deportacje do obozu

    Jako ostatnich deportowano do Bełżca Żydów z Rawy Ruskiej. Od 7 do 11 grudnia do obozu wysłano 2-5 tysięcy ludzi, w tym uciekinierów z wcześniejszych transportów.


  • Połowa grudnia 1942

    Początek likwidacji obozu

    Po zakończeniu przyjmowania transportów Żydów w połowie grudnia Niemcy przystąpili do likwidacji obozu.

    Powodem zakończenia działania obozu był przede wszystkim brak miejsca na kolejne masowe groby. Rozpoczęto wówczas zacieranie śladów ludobójstwa – palenie ciał wcześniej zamordowanych. Trwało ono do końca marca 1943 roku. Przez kolejne trzy miesiące rozebrano baraki, wyrównano i zalesiono teren.

  • 26.06.1943

    Transport ostatnich więźniów z Bełżca do Sobiboru

    Grupę ostatnich więźniów żydowskich, którzy brali udział w zacieraniu śladów po obozie, deportowano z Bełżca do Sobiboru, gdzie zostali zamordowani.

    Pod pretekstem przeniesienia do obozu pracy więźniowie z bełżeckiego Sonderkommando zostali załadowani do wagonów towarowych i przewiezieni do obozu zagłady w Sobiborze. Na miejscu grupa ta próbowała stawiać opór, w wyniku czego wszyscy zostali rozstrzelani na rampie kolejowej.

Społeczności

Newsletter

polski

english