Muzeum – Miejsce Pamięci w Bełżcu powołano do życia 3 czerwca 2004 roku jako oddział Państwowego Muzeum na Majdanku w Lublinie. W uroczystościach towarzyszących temu wydarzeniu uczestniczył m.in. ówczesny prezydent RP Aleksander Kwaśniewski. Przez blisko 10 lat funkcjonowania, do końca 2013 roku, Muzeum odwiedziło ponad 300 tysięcy osób, w tym 60 tysięcy z zagranicy.

Do głównych zadań Muzeum – Miejsca Pamięci w Bełżcu należy dokumentowanie i upamiętnianie ofiar obozu zagłady. W budynku muzealnym prezentowana jest stała wystawa historyczna, która za pomocą fotografii oraz materiałów audiowizualnych dokumentuje historię obozu zagłady w Bełżcu oraz politykę eksterminacyjną okupantów niemieckich na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Jej uzupełnieniem są wystawy czasowe o charakterze fotograficznym i dokumentalnym. Spośród dziewięciu przygotowanych dotąd wystaw część była prezentowana także poza Muzeum. Misja Muzeum realizowana jest również m.in. poprzez rozpoczęty w 2004 roku projekt „Każda ofiara ma swoje imię”, w ramach którego zbierane są dane o ofiarach. Pracownicy Muzeum spisują oraz nagrywają relacje świadków dotyczące okresu okupacji niemieckiej w kontekście zagłady Żydów, a zwłaszcza obozu zagłady w Bełżcu. Muzeum prowadzi ponadto działalność w zakresie edukacji historycznej i świadczy usługi przewodnickie. Główną formą edukacji są lekcje muzealne, pobyty studyjne, warsztaty historyczne dla grup polskich, międzynarodowych i zagranicznych realizowane na terenie miejsca pamięci. Przy prowadzeniu działalności upamiętniającej i edukacyjnej Muzeum współpracuje z wieloma szkołami, uczelniami wyższymi, muzeami, stowarzyszeniami, innymi organizacjami i osobami indywidualnymi z Polski i zagranicy. Na terenie Muzeum – Miejsca Pamięci w Bełżcu znajduje się jeden z najbardziej poruszających pomników Zagłady w Europie. Centralną część pomnika-cmentarza tworzy wzgórze z masowymi grobami, które przecina wąska droga nazywana Szczeliną. U jej wylotu, w miejscu przypuszczalnej lokalizacji komór gazowych, znajduje się Nisza Ohel z imionami pomordowanych. W 10. rocznicę otwarcia Muzeum – Miejsca Pamięci w Bełżcu odbędzie się w nim zorganizowana przez Państwowe Muzeum na Majdanku ogólnopolska konferencja naukowa „Sztuka pamięci. Rzeźba pomnikowa w miejscach Zagłady w Polsce”. Jest onapróbą odpowiedzi na pytania dotyczące znaczenia, symboliki, recepcji i oddziaływania upamiętnień na terenach poobozowych.

Program konferencji