Europejski Dzień Pamieci o Sprawiedliwych

Czarno-białe, archiwalne zdjęcie dwóch kobiet o poważnych twarzach i gładko zaczesanych włosach, stanowiące główny element muzealnej wystawy. Portret jest umieszczony na ciemnej tablicy obok innych fotografii i tekstów historycznych, a całe ujęcie wykonano pod kątem, co nadaje kompozycji głębi.
„Kto ratuje jedno życie, ratuje cały świat” – słowa te, często przywoływane w kontekście historii Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, przypominają o sile odwagi jednostki i znaczeniu ludzkiej solidarności w czasach zła. Właśnie wokół takich postaw koncentrowały się wydarzenia zorganizowane z okazji Europejskiego Dnia Pamięci o Sprawiedliwych.

5 marca odbyła się projekcja filmu dokumentalnego „Zablokować most”, opowiadającego historię dwóch żołnierzy Wehrmachtu – por. dr. Alberta Battela oraz mjr. Maxa Liedtke. W realiach nazistowskiego systemu, opartego na przemocy i bezwzględnym posłuszeństwie, sprzeciwili się oni rozkazom i przyczynili się do ocalenia życia około 200–500 Żydów z getta przemyskiego. Ich decyzja była wyrazem niezwykłej odwagi cywilnej. Po latach zostali uhonorowani tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, przyznawanym przez instytut Yad Vashem.

Po projekcji odbyło się spotkanie z aktorami – Januszem Łukasiewiczem oraz Markiem Niedźwieckim, który był także inicjatorem realizacji filmu. Podczas rozmowy uczestnicy mieli okazję poznać zarówno losy uratowanych Żydów, jak i kulisy powstania produkcji. Aktorzy opowiedzieli o pracy nad filmem, przygotowaniach do ról oraz o tym, jak twórcy starali się oddać dramatyzm decyzji podjętej przez Battela i Liedtke. Spotkanie stało się przestrzenią do rozmowy o odpowiedzialności, odwadze i znaczeniu indywidualnych wyborów w obliczu niesprawiedliwości.

Czarno-biała projekcja na ekranie, przedstawiająca zabytkowy samochód marki Citroën zaparkowany na pochyłej, brukowanej ulicy. Na pierwszym planie, w przyciemnionej sali wystawowej, widoczna jest z tyłu sylwetka osoby obserwującej nagranie.

Kolejnego dnia, 6 marca, uczestnicy wzięli udział w bezpłatnym oprowadzaniu po terenie byłego obozu zagłady w Bełżcu. Następnie odbyły się spotkania z pracownikami Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej. Przybliżyli oni wystawę „Czy można im było w tej samotności pomóc? Ratowanie Żydów w okupowanej Polsce”, która ukazuje dramatyczne wybory ludzi decydujących się nieść pomoc prześladowanym mimo ogromnego ryzyka.

Renata Kunysz w wykładzie „Sprawiedliwi wśród Narodów Świata z Markowej. Błogosławieni Ulmowie oraz inne wybrane rodziny” opowiedziała o historiach osób, które z narażeniem własnego życia ratowały Żydów. Z kolei Artur Dobrucki w wystąpieniu „Pamięć, obraz, świadectwo. Bł. Rodzina Ulmów w przestrzeni upamiętnień” przedstawił, w jaki sposób pamięć o rodzinie Ulmów funkcjonuje dziś w przestrzeni publicznej i jak jest utrwalana w różnych formach upamiętnienia.

Kobieta przemawiająca do mikrofonu przy drewnianym pulpicie. Obok siedzi grupa zasłuchanych osób, a w tle znajdują się duże tablice edukacyjne z archiwalnymi fotografiami i tekstami historycznymi.
Projekcja skanów stron starej książki zatytułowanej „Dzieje biblijne starego i nowego przymierza” na dużym ekranie. W dolnej części zdjęcia widać zarysy głów publiczności siedzącej w zaciemnionej sali.

W wydarzeniach uczestniczyli uczniowie i nauczyciele ze Szkoły Podstawowej im. Armii Krajowej w Kaczórkach, Szkoły Podstawowej im. Batalionów Chłopskich w Szewni Górnej oraz Zespołu Szkół Spożywczych i Biznesowych im. Marii Curie-Skłodowskiej w Jarosławiu. Spotkania stały się ważną lekcją historii oraz przypomnieniem, że nawet w najtrudniejszych czasach pojedynczy człowiek może mieć odwagę sprzeciwić się złu i ocalić drugiego człowieka.

Publiczność siedząca w rzędach i uważnie słuchająca prelekcji podczas wydarzenia. W tle widoczne są panele ekspozycyjne z tekstami i zdjęciami - historie Sprawiedliwych.