Niemiecki obóz zagłady w Bełżcu

Historia i relikty

Wystawa „Niemiecki obóz zagłady w Bełżcu. Historia i relikty” przybliża tragizm tego miejsca poprzez pryzmat unikalnych znalezisk archeologicznych. Ekspozycja dokumentuje dzieje SS-Sonderkommando Belzec, prezentując fotografie artefaktów wydobytych z ziemi podczas prac poprzedzających budowę obecnego muzeum. Te drobne przedmioty, ukazane w kontekście różnych aspektów funkcjonowania obozu, stanowią bolesne świadectwo losu ponad 434 tysięcy zamordowanych tam osób.

Ważna informacja

Wystawa czasowaArchiwalne

Termin wystawy:27.01.2020 - 31.12.2020
Miejsce:Muzeum i Miejsce Pamięci w Bełżcu
Scenariusz:Tomasz Hanejko, Jarosław Joniec
Wersja językowa:język polski
Opracowanie plastyczne:Ewelina Kruszewska
Redakcja stylistyczna i korekta tekstów:Dorota Niedziałkowska
Idea wystawy i konsultacje:Wiesław Wysok, Dariusz Libionka

Getta i początek eksterminacji

Nazistowskie Niemcy utworzyły na okupowanych ziemiach polskich około 400 gett, a proces izolacji ludności żydowskiej w Generalnym Gubernatorstwie uległ znacznemu przyspieszeniu na przełomie 1940 i 1941 roku. Panujący w zamkniętych dzielnicach głód oraz epidemie doprowadziły do wysokiej śmiertelności, co stanowiło celowy etap wyniszczania uwięzionych społeczności. Ta faza przejściowa poprzedzała ostateczną likwidację skupisk żydowskich i masowe deportacje do ośrodków zagłady, w tym do obozu w Bełżcu.

Kolekcja starych, w większości silnie skorodowanych kluczy na jasnym tle. Przedmioty mają etykiety inwentarzowe na nitkach, a wśród nich znajduje się jeden lepiej zachowany klucz w kolorze mosiądzu. — Klucze do mieszkań ofiar

Zagłada Żydów w Bełżcu

"Bełżec był końcem historii gmin żydowskich, których dzieje nierzadko sięgały 800 lat wstecz. Deportowano tu Żydów z Lublina, Krakowa i Lwowa, wielkich centrów gospodarki i kultury. Mędrcy i prości ludzie, przedstawiciele małomiasteczkowej galicyjskiej inteligencji, rzemieślnicy żydowscy z małych i większych miast, żebracy i bankierzy; wszyscy byli przywożeni do Bełżca w ich ostatniej drodze."

Miles Lerman- ocalały z Zagłady, inicjator godnego upamiętnienia ofiar obozu zagłady w Bełżcu

Sześć postrzępionych fragmentów żółtego materiału z nadrukowaną niebieską gwiazdą Dawida, ułożonych na jasnym tle. Na jednym z kawałków widoczny jest odręczny numer inwentarzowy. — Fragmenty opasek z gwiazdą Dawida. Zgodnie z rozporządzeniem Hansa Franka z 1 grudnia 1939 r. wszyscy Żydzi powyżej 10 roku życia na terenie Generalnego Gubernatorstwa zostali zobowiązani do ich noszenia.

Sprawcy

Załogę SS-Sonderkommando Belzec stanowili funkcjonariusze SS na czele z komendantami odpowiedzialnymi za całokształt spraw związanych z funkcjonowaniem obozu. Funkcję tę sprawowali kolejno Christian Wirth i Gottlieb Hering. Na służbie przebywało jednorazowo około 20 SS-manów. W sumie udało się ustalić 37 nazwisk członków załogi, byli to Niemcy i dwóch Austriaków.

Na pierwszym planie stoi mężczyzna w niemieckim mundurze wojskowym - formacji SS, z rękami skrzyżowanymi na piersi i czapką nasuniętą na czoło. W tle widoczne są drewniane baraki. Po prawej stronie w głębi widać kobietę niosącą stołek. Po lewej stronie ciągnie się rząd drewnianych słupów, a podłoże jest piaszczyste i pozbawione roślinności. — Członek załogi obozowej SS-Scharführer Rudolf Kamm, Niemiec sudecki, w obozie zagłady w Bełżcu m.in. odpowiadał za nadzór komanda więźniarskiego sortującego mienie odebrane ofiarom.

Grabież mienia

Istotnym elementem funkcjonowania obozu zagłady w Bełżcu była grabież mienia należącego do ofiar. Podobnie jak w innych obozach zagłady przywożonym Żydom odbierano wszystko, co posiadali: ubrania, walizki, rzeczy osobiste, pieniądze i inne kosztowności.

Ubrania dokładnie przeszukiwano w celu odnalezienia ewentualnie ukrytych w nich przedmiotów wartościowych. W szczególności dbano o usunięcie z nich gwiazd żydowskich. Większość czynności związanych z segregowaniem rzeczy osobistych oraz tekstyliów przeprowadzali więźniowie na miejscu.

Drobne przedmioty na ciemnym tle: szklane flakoniki, fragmenty kolorowego szkła z fotografią dziecka, srebrna kasetka oraz skorodowana ozdobna blaszka z rozetą. — Drobne przedmioty osobiste, w tym fragment lusterka z fotografią dziecka, wieczko papierośnicy z rozetą i ozdobny medalion.

Poprzedni